Slikstoornissen bij volwassenen

Wat zijn slikstoornissen (dysfagie)?
De mond wordt gebruikt om te spreken, maar ook om te eten en te drinken.
Slikstoornissen kunnen ontstaan door veranderingen in de structuren van de mond,
de keel en het strottenhoofd. Er kunnen problemen ontstaan in de aansturing van de
spieren, of er kan sprake zijn van een plaatselijke beschadiging waardoor het slikken
minder goed gaat.
Na hersenletsel (bijvoorbeeld door een beroerte, ongeval, tumor) of een aandoening
van het zenuwstelsel (bijvoorbeeld MS, Parkinson, A.L.S.) kan de aansturing van
spieren problemen geven. Door een operatie in het hoofd- en halsgebied treden
soms plaatselijke beschadigingen op of zijn er belemmeringen waardoor het eten en
drinken minder gemakkelijk gaat. Stress en angst kunnen ook leiden tot problemen
met het eten en drinken.
Slikstoornissen hebben zowel lichamelijke als sociale gevolgen. Lichamelijke
gevolgen zijn bijvoorbeeld verslikken, moeite met kauwen, het blijven hangen van
voedsel of ongewenst gewichtsverlies. Sociale gevolgen van slikproblemen zijn
bijvoorbeeld dat het nuttigen van een diner in een restaurant kan lastig zijn en dat het
plezier in het eten en drinken kan verdwijnen.

Wat doet de logopedist?
De logopedist kan met een slikonderzoek de oorzaak van de slikstoornis opsporen
en vaststellen in welke fase van het slikproces de stoornis zich bevindt. Het
logopedisch onderzoek kan worden uitgebreid met een onderzoek door een KNOarts
en/of een radioloog. Vaak wordt een patiënt met slikproblemen ook besproken in
een multidisciplinair team waarin de behandelende arts, diëtist, en de verzorging
deelnemen en eventueel de patiënt of zijn familie.
Afhankelijk van de oorzaak en de ernst van het slikprobleem stelt de logopedist in
overleg met de patiënt een behandelplan op. Het doel van de interventie kan zich
richten op het verminderen van het risico op verslikken, het verbeteren van de
voedingstoestand of het met meer plezier eten en drinken.De interventie kan zich
richten op de stoornis door middel van het aanleren van compensatiestrategieën of
het trainen van specifieke spieren. Daarnaast worden meestal adviezen aan de cliënt
(en zijn omgeving) gegeven met betrekking tot bijvoorbeeld de houding tijdens de
maaltijd, de consistentie van het voedsel en de wijze van aanbieden.
De resultaten van de slikbehandeling zijn in grote mate afhankelijk van de ernst en
aard van de stoornis. Soms blijven er beperkingen bestaan, waardoor bijvoorbeeld
een bepaalde voedselbereiding noodzakelijk is. Of dat bepaalde voedingsmiddelen
niet meer geslikt kunnen worden. De nadruk van de logopedische behandeling zal
dan liggen op het zo aangenaam mogelijk maken van de eet- en drinkmomenten.

Het onderzoek en de behandeling van slikstoornissen wordt als regel vergoed door
de ziektekostenverzekeraars, na verwijzing door huisarts of medisch specialist.