Taal- en spraakstoornissen bij dementie

Wat is dementie?
Dementie wordt veroorzaakt door een stoornis in de hersenen. De oorzaak is in de
meeste gevallen de ziekte van Alzheimer. Kenmerkend voor dementie is de
geheugenstoornis. Daarnaast treden er andere stoornissen op, afhankelijk van de
oorzaak van de dementie. Taal- en/of spraakstoornissen kunnen bij alle vormen van
dementie voorkomen.
Bij een taalstoornis kan iemand zijn gedachten niet meer omzetten in woorden,
zinnen en een verhaal; er kunnen problemen zijn met het begrijpen van gesproken
en geschreven taal. Een spraakstoornis betreft alleen de spraak: woorden en zinnen
worden niet goed of niet duidelijk uitgesproken.

De oorzaak van de dementie bepaalt hoe en waar de hersenen getroffen worden, en
daarmee welke taal- of spraakstoornissen optreden. Bij de ziekte van Alzheimer zijn
er taalproblemen, aanvankelijk vooral woordvindingsproblemen. Met het erger
worden van de ziekte krijgt de patiënt steeds meer moeite om duidelijk te maken wat
hij bedoelt en om anderen te begrijpen.

Progressieve semantische dementie vormt een aparte categorie. Bij deze vorm van
dementie zijn taalproblemen de eerste signalen van de dementie. De ziekte kent een
progressief verloop en is niet te genezen.

De ziekte van Alzheimer en andere soorten dementie kunnen nog niet genezen
worden. Wel kunnen patiënten met een bepaalde vormen van dementie baat hebben
bij medicijnen om het proces te vertragen. Het is dus belangrijk om zo snel mogelijk
de juiste diagnose te stellen; deze is bepalend voor de inhoud en het resultaat van
de behandeling. Voor meer informatie, zie
http://www.hersenstichting.nl/
http://www.alzheimer-ned.nl/

Wat doet de logopedist?

De logopedist neemt een taal- en spraakonderzoek af. De resultaten kunnen
bijdragen aan het stellen van de juiste diagnose. In de behandeling zal alles er op
gericht zijn om de communicatie tussen patiënt en omgeving zo goed mogelijk te
laten verlopen. Het merendeel van de verzorgers en partners geeft namelijk aan al
vanaf het begin van de ziekte problemen te ondervinden bij de communicatie met de
dementiepatiënt. Voorlichting en begeleiding zijn dan zeer belangrijk. De logopedist
kan de patiënt trainen om op een andere manier te spreken of taal te gebruiken,
bijvoorbeeld met behulp van een agenda of een 'communicatieboek'. Bij problemen
in het begrijpen van taal en bij ernstiger dementie wordt de samenwerking met de
partner en de omgeving nog belangrijker. Groepstherapie kan bij alle vormen van
dementie zinvol zijn om hetgeen geleerd is toe te passen.

Het onderzoek naar en de behandeling van taal- en spraakstoornissen bij dementie
worden vergoed door de ziektekostenverzekeraars, na verwijzing door een huisarts
of medisch specialist.